Baş ağrısı günümüzün hastalığı mıdır?

Hayır. Baş ağrısına dair bilgiler milattan önce üç bin yılına kadar gitmektedir.

Herkeste baş ağrısı aynı şiddette midir?

Hayır. Bazı kişiler için arada sırada ortaya çıkan hafif bir rahatsızlık iken bazı kişiler için yaşam kalitesini etkileyici özellik alabilir, hatta ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir.

Baş ağrısı tanısı nasıl konulur?

Hastalarımızdan alınan ayrıntılı bir baş ağrısı öyküsü tanı koymada en önemli basamağı oluşturur. Örneğin migren öykü ile konulan bir tanıdır.

Baş ağrısı sınıflaması kısaca şöyle özetlenebilir

A- Primer Baş Ağrıları

    * Migren
    * Gerilim tipi baş ağrısı
    * Diğerleri

B- Bir Hastalığa Bağlı Ortaya Çıkan Baş Ağrıları

    * Kafa travması
    * Damarsal hastalıklar
    * Damar dışı beyin yapısı ile ilgili hastalıklar
    * Enfeksiyon
    * Metebolik bozukluklar (şeker hastalığı, solunum bozukluğu, diyaliz gibi)
    * Boyun, göz, kulak, sinüslerle ilgili hastalıklar
    * Nevraljiler

Migren nasıl bir hastalıktır?

Migren zaman zaman ortaya çıkan, nörolojik veya mide bağırsak sistemi ile ilgili bulguların değişik kombinasyonlarda eşlik ettiği bir baş agrısıdır.

Migrenin özellikleri nelerdir?

Söyle sıralanabilir:

    * Orta veya şiddetli baş ağrısı olur.
    * Zonklayıcı karakterdedir.
    * Genellikle tek taraflıdır
    * Işık ve/veya ses rahatsız eder
    * Ağrı 72 saate kadar sürebilir
    * Bulantı kusma eşlik edebilir
    * Egzersizle ilişkilidir.

Bu özelliklerin mutlaka hepsi migren tanısı için gerekli midir ?

Hayır bazıları olmayabilir.

Migren aurası ne demektir?

Migren aurası, bir atağın öncesinde veya atak sırasında görülen bazı nörolojik belirtilerdir. 5-20 dakikada gelişir ve 60 dakikadan az sürer.

Bu belirtiler nelerdir?

Görsel bozukluklar olabilir. Örneğin basit ışık çakmaları, noktalanmalar, geometrik şekiller ve karanlık alan gibi.

İhmal etmeyin
Baş ağrısı başka bir hastalığın belirtisi olabilir. Bunu belirlemeli ve doğru tedavi uygulamak için hekime başvurmakta gecikmeyin.

Migrende her zaman aura olur mu?

Hayır. Aurasız migren de olabilmekte.

Migren genetiği

Bu konuda çalışmalar moleküler düzeye ulaşmıştır. Güçsüzlükle ortaya çıkan ailesel migrende kromozom 12′de anormallikler saptanmıştır.

Migrende tetikleyici faktörlerin rolü

Hasta kendisinde migreni başlatan yiyecek, koku, açlık, uykusuzluk gibi faktörleri saptayıp bunlardan uzak durmalıdır.

Migrenin tedavisi var mıdır?

Evet. Tedavi olanaklarına bakıldığında oldukça fazla seçenek olduğunu görüyoruz.

Gerilimli tipi baş ağrısı nasıl olur?

    * Çoğunlukla iki taraflıdır.
    * Şakaklarda çember gibi sıkıştırıcı, bastırıcı özelliktedir.
    * Sıklıkla günlük yaşam aktivitesine engel olur.
    * Aura yoktur.

Gerilim tipi baş ağrısı da migren gibi zaman zaman gelebilir mi?

Evet. Ancak bazen de uzun süre aralıksız devam edebilir.

Gerilim tipi baş ağrısının tedavisi var mıdır ?

Evet. Ağrı kesiciler, steroidsiz antienflamatuvar ilaçlar, kombinasyon tedavileri ve kas gevşeticiler faydalıdır. Ancak doktor kontrolünde kullanılması uygundur.

Bir bireyde hem migren hem de gerilim tipi baş ağrısı olabilir mi?

Evet. Böyle durumlarda gerilim tipi baş ağrısı daha şiddetli olarak ortaya çıkar.

İlaç kötü kullanımı baş ağrısı ne demektir?

İlaçların aşırı ve kontrolsüz kullanımı ile ortaya çıkan “tepki baş ağrısıdır”. Bu bir çeşit ilaca bağımlılıktır. Böyle durumlarda koruyucu tedavi de çok güçleşir. Tedavide ilaçlar kesilir, yoksunluk yaşanır ve ilk dönemde baş ağrısı artabilir, ancak hasta-doktor işbirliği ile bu dönem aşılabilir.

Sinüzit Baş Ağırsı

Tek taraflı olabilir, böyle zamanlarda migrenle karıştırılabilir.
Sabah veya uzun süre masa başı pozisyonda kalanlarda şiddetlenir.
Yüzde sinüslere basıldığında hassasiyet vardır. Geniz akınısı, burun tıkanıklığı dikkat çekebilir.

Baş ağrısında ne gibi tetkikler yapılır?

    * Kan tetkiki
    * EEG
    * Görüntüleme yöntemleri
    * Diğerleri (ön tanıya göre yapılan tetkikler değişir.)

Her baş ağrısında MR yapılmalı mıdır?

Hayır.
Hastanın yaşamındaki ilk ve en kötü baş ağrısı, genellikle de ani başlangıçlı ise,
Eskiden beri olan baş ağrısının şiddeti ve sıkbgı artmış ise
50 yaştan sonra ortaya çıkan baş ağrısı varsa Epileptik nöbetler varsa ve vb. diğer nedenlerle MR istenir.

Yaşlılarda baş ağrısı önemli midir?

Evet. Genellikle şakakta şiddetli baş ağnsı varsa mutlaka nöroloji muayenesi gerekir. Görme kaybı yönünden acil durum olabilir.

Menstruasyon (adet) döneminde görülen baş ağrıları

Menstruasyon öncesinde ise premenstruel sendromun bir parçasıdır.
Menstruasyon sırasında ise karın ağrısı ile ilişkilidir.
Bu iki durumun ayırt edilmesi önemlidir. Çünkü tedavi farklıdır.

Menopozda migren

Alevlenme de olabilir, düzelme de olabilir. Bu konuda değişik görüşler vardır. Doğal olarak menopoza giren kadınların 2/3′ünün migreninin düzeldiği bir çalışmada gösterilmiştir.

Hipertansif baş ağrısı

    * Genellikle enseden başlar
    * Baş tepesine veya tümüne yayılır
    * Zonklayıcı olabilir
    * Gençlerde dahi ev ortamında arteryal kan basıncına bakılmalıdır
    * Hipertansiyon varsa mutlaka kontrol altına alınmalıdır, aksi takdirde beyin kanaması gibi beyin damar hastalığı gelişebilir

Baş ağrısı ile hangi hekimler ilgilenir?

Baş ağrısı ile nörologlar ilgilenmektedir. Ancak birinci basamak hekimlerinin de çok iyi bilmesi gereken bir konudur. Özellikle başka bir hastalığa bağlı baş ağrısı varsa bunun ortaya çıkarılması hayat kurtarıcı olabilir. Bu nedenle kısa zamanda donanımlı bir merkeze gönderilmesi gerekebilir.


Bazı migrenli hastalar ağrı başlamadan önce algılamada azalma, huzursuzluk esneme, tatlı yiyeceklere düşkünlük gibi uyarıcı belirtiler yaşayabilirler.

Psikiyatri’de Baş Ağrısı

Baş ağrısı ve psikiyatrik hastalıklar sık birliktelik gösterirler. Ancak aralarındaki ilişki tam anlaşılmış değildir. Eşlik eden psikiyatrik bozukluk, kişilik özellikleri ve stres faktörleri baş Psikolojik etkenlerle baş ağrısı tetiklenebilir, ağrının süresi uzayabilir ya da şiddeti artabilir. Sebebi ne olursa olsun baş ağrısı kişi için bir stres kaynağıdır. Fakat ağrının kişideki ifadesi ruh haline göre farklılıklar gösterebilir.

Baş ağrısı psikiyatrik bozuklukların yansıması olarak da ortaya çıkabilir. Örneğin kimi zaman bilinçaltındaki çatışmaların beden ile ifadesi, stresli duyguların açığa çıkması ağrı biçiminde izlenebilir. Depresyon ve kaygı bozuklukları bedenselleştirilirse duygu belirtilerinden çok çeşitli vücut ağrıları ortaya çıkabilir. Depresyon, mani, şizofreni gibi duygu ve düşünce bozukluğu olanlarda ağrının idraki ve yorumlanması farklı olabilir. Örneğin depresif bir kişinin ağrıya tahammülü daha azalabilirken şizofren bir kişide beyindeki nöroileti bozukluğu sebebiyle ağrıyı algılama zorlaşabilir, düşünce bozuklukları sergileyen bir kişi baş ağrısından yakınmak yerine beynine uzaylılar tarafından yerleştirilen bir çipin verdiği rahatsızlıktan yakınabilir. Depresyon ve migren tipi baş ağrıları ise karşılıklı ilişki içindedir. Depresyon şiddetlendikçe baş ağrısı artabilir, migren sıklaştıkça depresyon belirtileri ağırlaşabilir.

Eğer kişinin baş ağrısı uygulanan farklı tedavilere rağmen dinmiyorsa, kişi sık sık hekim ve tedavi değiştiriyorsa, baş ağrısı ile aşırı uğraşı var, günlük hayatını ağrılarına göre planlıyor, sohbetlerinin vazgeçilmez konusu baş ağrısı oluyorsa, kendisinde ya da ailesinde ruhsal rahatsızlık öyküsü varsa, eşlik eden duygu ve düşünce belirtileri varsa baş ağrısının bir psikiyatrik hastalıkla ilgili olma ihtimali de göz önünde bulundurulmalıdır.

Gerilim Tipi Baş Ağrısı

Gerilim tipi baş ağrısı en sık karşılaşılan baş ağrısı türüdür. Migren ağrısına göre daha düşük şiddetlidir ancak daha uzun sürer. Stres, kaygı, depresyon, yorgunluk gibi etkenlerle baş boyun bölgesindeki kaslarda kasılma olur ve bu da genellikle başın etrafında alından geçen bir çember biçiminde sıkışmaya benzer ağrıya sebep olur. Gerilim tipi baş ağrısı kadınlarda erkeklere göre daha sıktır ve herhangi bir yaşta görülebilir. Sıklıkla 30 dakika ila bir hafta arası sürer ve tekrarlayıcı bir ağrıdır. Başın her iki tarafında da hissedilir. Bazen bulantı eşlik etse de kusma olmaz. Ağrı ile birlikte ışığa ya da sese hassasiyet olabilir. Ancak hem ışığa hem de sese hasiyet varsa bu daha çok migreni düşündürür. Genellikle bu ağrı rahatsız edicidir fakat migrenin aksine kişinin normal günlük aktivitelerini sürdürmesine engel olmaz. Gerilim tipi baş ağrıları genellikle altta yatan depresyon ve kaygı bozukluğunun tedavisi, gevşeme, sıcak duş, dinlenme, egzersiz ve masaj ile ortadan kalkar. Ancak kimi zaman aynı kişide hem gerilim tipi baş ağrısı hem de migren bulunabilmektedir. Bu durumlarda ilaç tedavisi başlanması uygun olacaktır.

Atakları Günlüğünüzle Paylaşın

Sevgili günlük, dün akşam içtiğim şarap bana pahallıya patladı. Şu anda şiddetli bir migren atağı geçiriyorum.” Bir migren hastasının tuttuğu günlükte yer alması olası cümlelerden biri bu. Doktorlar migren hastalarının günlük tutmalarının hem hastalığın tanısı hem de tedavisinde büyük önem taşıdığını belirtiyor.
NPiSTANBUL Hastanesi ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Tülin Tanrıdağ, çoğunlukla hastanın öyküsünden yola çıkarak tanı konulduğunu belirterek günlüğün önemine işaret ediyor.


Migrenden korunmak mümkün mü?
Migrende tetikleyici faktörleri biliyoruz. Eğer bu tetikleyici faktörleri ortadan kaldırırsanız atakları önleyebilirsiniz. Bunları öğrenmenin bir yolu doktorun hastasına değişik şekillerde soru sormasıdır. Bazen bir kere sorduğunuzda hasta size neyin tetiklediğini söyleyemeyebiliyor. Bu nedenle soruları değişik açılardan sormalısınız. Benim bir hastam vardı; hafta içinde migreni oluyordu ancak hafta sonu hiçbir şekilde atak yaşamıyordu. Hafta içinde yaptıklarını sorguladık. Konuşma sırasında servise binerken yanına oturduğu arkadaşının parfümünün ağrısını ortaya çıkarttığını tespit ettik. Arkadaşının yanına oturmayınca migren ağrısı geçti. Bu tür ayrıntılar önemli ama bazen insanlar farkında olmayabiliyor. Tetikleyici faktörleri bilmek ve uzak durmak medikal tedaviden bile daha önemli.

Migren hastası doktora gitmeden önce ne yapmalı?
Hasta günlük tutabilir. Ağrının gelme zamanı, şekli, neyin tetiklediği vb. şeyler doktora gittiğinde hem tanı hem de tedavi için yararlı olur. Günlük, tedavinin işe yarayıp yaramadığını öğrenmek açısından da önemli. Atak sıklığı ayda iki veya daha fazlaysa tedavi ona göre yapılıyor. Koruyucu tedavi de verebiliyoruz. Bu tedavilerle ya ataklar azalıyor ya da şiddeti azalıyor.
Doktor hastaya ne tür sorular sorar?
Başın ne tarafında ağrı vardır? Ağrı ensede mi, tepede mi? Enseden gelip tepeye vuran baş ağrıları hipertansiyon kaynaklıdır. Ağrının karakterini sorarız. Yani ağrı bastırıcı mı, zonklayıcı mı? Kimi ağrıdan gözlerinin çok etkilendiğini anlatır. Ağrının şiddetini puan vererek belirtmesini isteriz. Ağrının ne kadar sürdüğünü, sıklığını da anlamaya çalışırız. Tetikleyici faktörleri sıralarız. Işıktan, sesten rahatsız oluyor mu, yiyeceklerle ilişkisi var mı, egzersizle artıyor mu vb. sorular da hastaya sorulur.
Uyumak atağın geçmesini sağlar mı?
Hasta, atağı tuttuğunda sakin bir ortama gider. Migren orta ve ağır şiddettedir, günlük aktiviteyi etkiler. Bu yüzden intihar edenler olduğu gibi, ‘o anda silah olsa kendimi vururum’ diyenler de vardır. Uyku ağrının geçmesinde etkili. Çünkü uyuduğu zaman rahatlıyor, ağrı azalıyor veya geçiyor. Kimi perdeleri kapatıp, sesten uzaklaşarak rahatlamaya çalışıyor.
Migrende hastanın öyküsünü almak tanıyı koymaya yeter mi?
Hemen öyküyle tanı koyuyoruz ama bazıları atlanabiliyor. Örneğin hastanın beş- altı senedir migren ağrıları var, eskiden beri gerilim tipi baş ağrısı yaşıyor ama farklı bir ağrıdan söz ediyorsa, şiddet veya tuttuğu yer olarak alışılagelenden farklıysa ve hasta 50 yaşının üstündeyse, immün sisteme yönelik kortizon tedavisi alıyorsa bu tür durumlarda mutlaka organik nedeni ekarte etmek için görüntüleme yoluna gitmemiz gerekiyor. Hastada kanser veya sistemik rahatsızlığı varsa kafamızda soru işareti olur.
Migren nasıl tedavi ediliyor?
Tedavi, migren ataklarının sıklığına göre değişir. Eğer ayda bir geliyorsa atağa yönelik tedavi yaparız. En basitten başlayarak ağrı kesiciler veriyoruz. Eğer bu ağrı kesiciler ağrıyı önlemiyorsa ‘triptan’ dediğimiz ilaç grubuna geçeriz. Eğer ayda iki veya daha fazlaysa atak koruyucu tedavi yapıyoruz. Hastayı takip ediyoruz. Hastayı yedi-sekiz ay takip ediyoruz ve durumuna bakıyoruz. Migren atağının geleceğini hissettiğinde verdiğimiz yeni jenerasyon ilaçlar var. Eğer bulantı ve kusması varsa buna yönelik ilaçlar da kullanılıyor.

Yoga ve pilates atak önler
İlaçların yan etkileri var mı?
Ailede kalp hastalığı öyküsü varsa dikkatli olunmalı. Bu ilaçlar, genişlemiş damarı daraltır. Kalp krizi öyküsü olanlarda dikkatli olunmalı. Bazı antidepresanlar var ve bunlar kalp riski yarattığı için belli bir yaşın üstündekilere vermiyoruz. Bunlar dışında ilaçlar sersemlik de yapabilir.
İlacın yaramadığı hastalar var mı?
İlaç baş ağrısı olanlarda bu sorun var. Yani her ağrısı geldiğinde ilaca sarılan ve bu nedenle artık bir nevi bu ilaçlara bağışıklık kazanmış kişilerde işe yaramayabiliyor.
Yaşam değişikliği öneriliyor mu?
Tüm rahatsızlıklarda olduğu gibi öneri-yoruz. Örneğin yoğun iş temposu içinde sizi rahatsız eden şeyler varsa 10 dakika açık havada yürümeniz olumlu etki yaratıyor. Yakın bir arkadaşınıza 15 dakika vakit geçirmek de kendinizi iyi hissettirir. Pilates ve yoga gibi sporlara da başlayabilirsiniz. Böylece ruhen ve fiziken rahatlarsınız.
Akupunktur işe yarar mı?
Eğer kişiyi psikolojik olarak etkiliyorsa yapılan şey akupunktur veya başka bir şey olsa da işe yarayabilir.
Tedavide yenilikler var mı?
Son birkaç yılda çıkan dil altı ilaç formları var. Özellikle atak nedeniyle kusması olan hastalarda bu haplar işe yarıyor.

Güzelleştiren migren tedavisi
Son yıllarda migren hastalığının alın ve ensede üç ayrı bölgede, deri altında bulunan ince sinirlerin sıkışması ile tetiklendiği fark edildi. Bu sinirler, yüzeyde cilde ulaşmadan önce bir kasın içerisinden geçiyor ve bu kasın hareketleri migren ataklarını tetikleyebiliyor. Yöntemi Türkiye’de Estetik ve Plastik Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Teoman Doğan da uyguluyor. Yöntemin üç - dört yıldır uygulandığını, çok yeni olduğunu belirten Doğan, literatüre giren hasta sayısının binin altında olduğunu söylüyor:
“Yöntem, çok benzer bir teknikle yapılan alın germe ameliyatından sonra bazı hastaların migrenlerinde iyileşme olduğunu bildirmeleriyle ortaya çıkmış.
Tanı migren ise hemen hemen her hasta yararlanabiliyor. Önce mutlaka bir nöroloji uzmanına görünmek ve ameliyat sonrasında da destek almaya devam etmek gerekiyor. Sonra atakların nereden başladığı belirlenmeli. Hastaya öncelikle botoks ile bir test yapılıyor. Ameliyat bölgelerine farklı bir teknikle botoks enjekte edilip bunun etkisi bekleniyor. Eğer hasta enjeksiyondan sonra atakların sayısında, şiddetinde ve süresinde azalma olduğunu bildirirse ameliyat için uygun olacağı düşünülüyor.”
Migren ağrıları insanın yüzündeki duyu sinirlerinden birinin tetiklenmesiyle başlıyor. Sinir beyne bir ileti yollayarak migren atağını başlatabiliyor. Bu teknikte önce hastanın migren ataklarının hangi bölgelerden başladığı belirleniyor. Cerrahi işlem şakaklar, kaşların ortası ve enseye uygulanıyor. Ameliyatlar, hemen derinin altından ve hayati dokulardan uzak yapılıyor. Serbestleştirilen sinirler de önemsiz ve neredeyse olmasa da olur denecek cinsten. Endoskopik yöntemle, yani ışıklı bir kamera ve çok ince aletlerle hem alın kırışıklıklarına sebep olan kaslar, hem de tetikleyici olan sinirin içinden geçtiği kas gevşetiliyor. Endoskopik olarak içeriden yapıldığı için hem iz kalmıyor hem de iyileşme süresi kısalıyor.
Enseden başlayan migren atakları için de tam saçların bittiği yerde üç cm. kesi yapılıyor ve sinirler serbestleştiriliyor. Bu ameliyatın bir özelliği de aynı anda alın germe ve kaş kaldırma gibi estetik müdahalelerin uygulanabilmesi. Ameliyat sonrası hem ataklarda ciddi bir azalma sağlanıyor hem de alındaki kırışıklıklar yok ediliyor ve kaşlar kaldırılıyor. Ameliyat yaklaşık 1.5-2 saat sürüyor ve hastalar genellikle aynı gün eve çıkabiliyorlar.

Yaşam tarzı değişikliği atak azaltır
# Düzenli bir hayat kurun.
# Belli saatlerde uyuyup belli saatlerde kalkmaya çalışın.
# Ağrıyı neyin tetiklediğini belirleyin ve uzak durun.
# Yemek saatleriniz düzenli olsun.
# Stres azaltan sporlara, yoga, meditasyon veya pilatese yönelebilirsiniz.
# Gevşeme ve nefes alma tekniklerini öğrenin.
# Işıktan, gürültülü ve sizi rahatsız eden kokuların olduğu ortamlardan uzak durun.
# Boyun kaslarınızı güçlendiren egzersizler yapın.


Fazla Gerginlik Baş Ağrıtır

Çoğunlukla erişkinlerde rastlanan gerilim tipi baş ağrısı, tıpkı migren gibi daha çok kadınları hedef alıyor. Susuz kalmanın, kansızlığın da neden olduğu bu baş ağrısı özellikle sınav stresi yaşayan gençlerde de ortaya çıkabiliyor. Stresin neden olduğu hastalığa karşı gerekirse psikolojik yardım alınması gerektiğini belirten Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Tülin Tanrıdağ, sık yaşanan baş ağrılarında sürekli ilaç kullanımının da bir süre sonra geçmeyen ağrılara yol açtığını söylüyor.
Gerilim tipi baş ağrısı nedir?
Esas hastalığın baş ağrısı olduğu bir tiptir. Çünkü başka birtakım hastalıklara bağlı olarak oluşan ağrılar da var. Hastaların yakınmaları, muayene bulguları açısından bazı farkları var. Gerilim tipin ağrı, yüzde 80-90 oranında başın iki tarafında da olur. Ağrıyı yaşayan kişi başının bir çember tarafından sıkıştırıldığını hisseder. Ağrının karakteri bastırıcı tarzdadır. Halbuki migrende ağrı zonklayıcıdır. Gerilim tipi baş ağrısı hafif veya orta şiddettedir. Migrende ise ağır ve orta şiddette olur.


Hastaya bir skala sunarız. Ağrıya 10 üzerinden puan vermesini isteriz. Hastalar ağrıyı ne kadar hissediyorlarsa ona göre puanlarlar. Gerilim tipi baş ağrısı hastanın günlük aktivitesini daha az etkiler. Ama migren kesinlikle olumsuz etkiler. Gerilim tipi ağrıda hasta egzersizden etkilenmezken migrende ağrı şiddetlidir ve hasta başını bile hareket ettiremez. Bazen gerilim tipinde sesten, ışıktan rahatsızlık duyulabilir, bulantı veya kusma olabilir.
Gerilim tipi ağrı ne kadar sürer?
Gün içinde saatlerce sürebilir. Ayda 15 günden daha az süreni olduğu gibi kronik olanı ayda 15 günden daha fazladır. Kimi iki gün, kimi üç gün sürer. Bazı durumlarda birkaç saatten yedi güne kadar uzayabilir.
Neden olur gerilim tipi ağrı?
Genelde stresten kaynaklı bir ağrıdır.
Her strese girende olur mu?
Bazı insanların ağrıya yatkınlığı vardır. Bu durumda strese giren kişide ağrı görülür. Bazılarında yoğun stres bel ağrısı yapar.
Kadınlarda daha fazla mı görülüyor?
Kesin oran bilmiyoruz ama gerilim tipi baş ağrısı da kadınlarda sık görülüyor. Migren kadınlarda erkeklerden iki kat fazla.
En çok hangi meslekler risk altında?
Her sosyokültürel düzeydeki insanda görülüyor. Genelde bir ayrım yapmıyor.
Ağrı kesicilere yanıt veriyor mu?
Genelde yanıt veriyor ama kimi hastalarda bu yanıt alınamayabilir.
Tanıyı nasıl koyuyorsunuz?
Hastanın öyküsü, pek çok hastalıkta olduğu gibi burada da önemli. Öncelikle muayene ediyoruz. Başka bir nörolojik hastalığı olmamalı ki bu primer bir baş ağrısı olsun. Genelde aldığımız öyküyle tanıyı koyuyoruz. Bazen hastada hem migren hem de gerilim tipi başağrısı oluyor. Bu ikisinin ayırt edilmesi lazım. Genelde hastalar ayrımı yaparlar ve migren ağrısının çok farklı olduğunu belirtirler. Eğer ikisi birlikte görülüyorsa gerilim tipi baş ağrısı çok şiddetli olabiliyor.
Gerilim tipi ağrı da genetik mi?
Burada daha çok aile içi ortam, aile yapısı, stres oluşabilecek ağrıyı etkiler. Migrende ise genetik faktör rol oynar.
Ağrı önceden sinyal verir mi?
Hasta ağrının geldiğini hissedebilir. Ama kimi zaman çok ani de başlayabilir.
Gerilim tipi ağrı nasıl tedavi ediliyor?
Öncelikle basit ağrı kesicilerle tedaviye başlıyoruz. Tedavi adım adım gider. Eğer baş ağrıları sık görülüyorsa antidepresanlar da verebiliyoruz. Ancak burada kullandığımız dozlar psikolojik rahatsızlıklarda kullanılandan çok daha düşük. Başka seçeneklerimiz de var; eğer stres çok büyük ve etkili bir faktörse psikolojik yardım alınabilir. Özellikle genç kızlarda, erkeklerde psikolojik deste öneriyoruz. Çünkü sınav stresi gençlerde gerilim tipi başğrısına yol açıyor.
Tedavide esas sorun ilaç kaynaklı baş ağrısıdır. Eğer baş ağrısı çok sık oluyorsa ve kişi sürekli ağrı kesici kullanmışsa bir süre sonra ilaç baş ağrısı oluşuyor. Bu, genelde ilaç alınmadığında ortaya çıkıyor, yani bir çeşit ilaca bağımlılık yaratıyor. Bu durumda işimiz zorlaşıyor. Ya hastayı ilacı kesmesi konusunda ikna ediyoruz ya da çok hafif, örneğin Aspirin gibi ilaçlar veriyoruz. Eğer bunları yapamıyorsak hastaneye yatırıp ilaçlarını kestiriyoruz.

Düzenli yaşa, ev yemeği ye
Daha çok erişkinlerde mi görülüyor?
Gençlerde de görülen bir hastalık ancak çoğunlukla 40-50 gibi erişkin yaş grubunda rastlanıyor. 50 yaşın üzerinde ağrı çıktığında organik bir şey aranmalı.
Ağrıdan korunmanın bir yolu var mı?
Stresi azaltmak çok önemli çünkü bu çoğunlukla stres kaynaklı bir ağrı. Kişiye göre öneriler değişiyor. Bir öğrenci çok baş ağrısı çekiyorsa derslerine düzenli çalışmasını, uykusuz kalmamasını, fast-food yemektense daha çok ev yemeği yemesini söylüyoruz. Bol sıvı almasını öneriyoruz. Öğrenci bir hastam vardı. Öyküsünü aldığımızda daha çok ağrısının kahve içmesinden kaynaklandığını öğrendik. Kahveyi azaltınca ağrıyı da önlemiş olduk.

Beslenmenin etkisi bulunuyor mu?
Hemen hemen her şeyde beslenmenin rolü var. Gerilim tipi ağrıda özellikle bol sıvı almak çok önemli. Susuz kalmak, kansızlık da gerilim tipi baş ağrısına neden olabilir.
Uçağa binmek ağrıyı başlatabilir mi?
Uçakta basınç fazla olduğundan kafa içi basınç da artıyor ve ağrı oluşabiliyor.

Kireçlenme bazen migreni taklit eder
Kireçlenme baş ağrısı yapar mı?
Evet, yapar ancak bu boyundan kaynaklanan baş ağrılarından sadece bir tanesidir. Dolayısıyla biz hepsini kapsayacak şekilde ’servikojenik’
baş ağrıları desek daha doğru olur.
Özellikle hangi bölgedeki kireçlenme baş ağrısına neden olur?
Boyun omurgalarının hastalığı baş ağrısı yapabilir. Örneğin omurganın kendi gövdesi, omurga eklemi, aralarındaki disk maddesinin fıtıklaşması, aralardaki bağlarda yapısal bir bozukluk olursa baş ağrısı görülebilir. Ayrıca boyun kasları ve fıtığa bağlı sinir baskıları da baş ağrısına neden olabilir. Boynun daha çok üst kısmındaki problemler bundan sorumludur.
Kireçlenmenin neden olduğu baş ağrısının karakteri nasıldır?
Bu ağrılar daha çok boyundan başlar, başın arkasından yukarı doğru ilerler, başın tepesine, göze ve şakaklara yayılır. Ağrı genelde tek taraflıdır. Belli boyun hareketiyle veya bir postürle tetiklenmesi tipiktir. Hatta belli baş hareketleri başkası tarafından yaptırılmak istendiğinde bir dirençle karşılaşılır. Boyun kaslarında hassasiyet de olabilir. Rahatlıkla migren veya gerilim tipi baş ağrısıyla karışabilir, ancak dikkatli bir muayenede belli baş bölgelerinde tek taraflı hassasiyet yol gösterici olabilir. Buradaki tehlike, servikojenik baş ağrısı düşünüldüğünde boyun filminde bir anormallik de varsa hemen tanıdan emin olup diğer baş ağrılarını araştırmamak olur. Dolayısıyla başka bir baş ağrısı varsa atlanabilir.
Ağrı başladığında uzun sürer mi?
Uzun sürebilir. Hatta günlerce devam edebilir.

Ağrıyı neler tetikler?
Bazı boyun hareketleri veya belli bir pöstür tetikleyebilir veya bunlarda kısıtlılık vardır. Yine de vurgulamak gerekirse bunlar gerilim tipi baş ağrısı veya migrenle bazen karışabilir.
Kireçlenme kolay tedavi edilebiliyor mu?
Tanı kesin olduğu zaman boyunda yapısal bir bozukluk olup olmadığı görüntüleme yöntemiyle araştırmalı. Derin masaj yapılabilir ama komplikasyon açısından çok dikkatli olunmalı. Ayrıca ağrı kesiciler, lokal anestezik bloklar hatta ciddi yapısal bozukluk varsa cerrahi müdahale bile yapılabilir.